Thế giới khởi nghiệp đầy rẫy những câu chuyện phi thường, nơi những ý tưởng nhỏ bé có thể biến thành đế chế tỷ đô chỉ sau một thời gian ngắn. Tuy nhiên, không phải người sáng lập bán cổ phần sớm nào cũng giữ vững niềm tin và đi đến cuối con đường thành công rực rỡ ấy. Nhiều nhà sáng lập vì nhiều lý do đã đưa ra quyết định bán đi phần cổ phần quý giá của mình quá sớm, bỏ lỡ cơ hội trở thành những người giàu có nhất hành tinh.
Trong số vô vàn các startup được thành lập mỗi ngày, chỉ có một phần rất nhỏ đạt được sự thành công vang dội, trở thành “kỳ lân” (định giá trên 1 tỷ USD) hay thậm chí là những gã khổng lồ công nghệ. Quá trình phát triển ban đầu thường đầy khó khăn, áp lực và sự không chắc chắn. Chính những thử thách này đôi khi khiến các nhà sáng lập nản lòng và quyết định rời bỏ “đứa con tinh thần” của mình quá sớm, không ngờ rằng giá trị của nó sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân trong tương lai.
Ronald Wayne: Bán cổ phần Apple trị giá tiềm năng 140 tỷ USD
Đứng đầu trong danh sách những người sáng lập bán cổ phần sớm và bỏ lỡ cơ hội lớn nhất chắc chắn phải kể đến Ronald Wayne. Ông là một trong ba nhà đồng sáng lập ban đầu của Apple Computer Company vào năm 1976, cùng với Steve Jobs và Steve Wozniak. Ba người gặp gỡ khi làm việc tại Atari và Wayne, với kinh nghiệm và cái nhìn thực tế hơn, đã đóng vai trò quan trọng trong việc soạn thảo thỏa thuận hợp danh ban đầu, quy định ông nắm giữ 10% cổ phần của công ty.
Tuy nhiên, chỉ sau 12 ngày thành lập, Ronald Wayne đã đưa ra một quyết định lịch sử. Ông lo ngại về những rủi ro tài chính tiềm ẩn của một startup non trẻ, đặc biệt là trách nhiệm pháp lý cá nhân nếu công ty gặp nợ nần. Vì lẽ đó, ông đã bán lại 10% cổ phần của mình cho Jobs và Wozniak với giá chỉ vỏn vẹn 800 USD. Quyết định này cho phép ông loại bỏ rủi ro nhưng đồng thời đóng lại cánh cửa đến một tương lai tài chính không thể tưởng tượng được.
Chân dung Ronald Wayne, nhà đồng sáng lập Apple đã bán sớm cổ phần
Trong 44 năm tiếp theo sau khi Ronald Wayne rời đi, Apple đã phát triển từ một startup nhỏ bé hoạt động trong gara thành một tập đoàn công nghệ trị giá hàng nghìn tỷ USD. Dù 10% cổ phần ban đầu có thể không giữ nguyên tỷ lệ sở hữu do các vòng gọi vốn và phát hành cổ phiếu sau này, nhưng giá trị của chúng chắc chắn sẽ lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD. Tại thời điểm bài báo gốc được viết, Apple có giá trị 1.400 tỷ USD, nghĩa là 10% ban đầu có thể tương đương 140 tỷ USD. Dù mất đi cơ hội tài chính khổng lồ, Ronald Wayne trong các cuộc phỏng vấn sau này vẫn bày tỏ rằng ông không hối hận, vì quyết định đó đã giúp ông có một cuộc sống yên bình, được làm những điều mình yêu thích thay vì đối mặt với áp lực và sự điên cuồng của thế giới startup.
James Monaghan: Đánh đổi 50% cổ phần Domino’s Pizza lấy xe cũ
Câu chuyện về James Monaghan, nhà đồng sáng lập chuỗi cửa hàng pizza nổi tiếng toàn cầu Domino’s Pizza, cũng là một ví dụ điển hình về việc bán cổ phần startup giá rẻ. Năm 1960, hai anh em James và Tom Monaghan đã cùng nhau bỏ ra 500 USD tiền trả trước để mua lại một cửa hàng pizza nhỏ có tên DomiNick’s ở Ypsilanti, Michigan. Theo thỏa thuận ban đầu, mỗi người nắm giữ 50% cổ phần của cửa hàng.
Họ cùng nhau vận hành cửa hàng trong một năm, đối mặt với những khó khăn ban đầu của việc kinh doanh nhỏ. Tuy nhiên, James Monaghan không tìm thấy đủ đam mê hoặc sự kiên nhẫn với công việc này. Chỉ sau một năm, ông quyết định rút lui. Thay vì tiếp tục gắn bó hoặc tìm kiếm một thỏa thuận giá trị hơn, James đã bán lại 50% cổ phần của mình cho người em Tom để lấy một chiếc xe Volkswagen Beetle cũ. Quyết định này xuất phát từ nhu cầu cá nhân trước mắt thay vì nhìn nhận tiềm năng lâu dài của việc kinh doanh.
Tom Monaghan, người đã phát triển Domino’s Pizza sau khi anh trai bán cổ phần
Sau khi mua lại toàn bộ cổ phần, Tom Monaghan đã đổi tên cửa hàng thành Domino’s Pizza và bắt tay vào xây dựng một đế chế giao bánh pizza. Dưới sự lãnh đạo của Tom, Domino’s đã mở rộng thần tốc, trở thành một trong những thương hiệu pizza lớn nhất thế giới. 38 năm sau quyết định của James, Tom Monaghan đã bán 93% cổ phần của mình trong Domino’s Pizza với giá khoảng 1 tỷ USD vào năm 1998. Ngày nay, giá trị thị trường của Domino’s Pizza lên tới hàng tỷ USD. Quyết định đổi nửa cổ phần công ty lấy một chiếc xe cũ của James Monaghan đã trở thành một trong những vụ bán cổ phần sớm đáng tiếc nhất trong lịch sử kinh doanh.
Chris Hill-Scott: Bán cổ phần SwiftKey chỉ vì khó khăn ban đầu
Chris Hill-Scott là một trong ba nhà sáng lập của SwiftKey, ứng dụng bàn phím thông minh nổi tiếng với khả năng dự đoán từ và sửa lỗi chính tả, được sử dụng trên hàng triệu thiết bị di động. Chris cùng hai người bạn của mình, Jon Reynolds và Ben Medlock, đã thành lập công ty tại Anh vào năm 2008. Giống như nhiều startup khác, giai đoạn đầu của SwiftKey đầy rẫy thử thách, với nguồn lực hạn chế, áp lực công việc cao và thu nhập thấp.
Áp lực từ việc điều hành một startup mới thành lập đã nhanh chóng ảnh hưởng đến Chris. Ông cảm thấy mệt mỏi và không thể chịu đựng được những khó khăn tài chính và tinh thần đi kèm. Chỉ sau vỏn vẹn hai tháng tham gia, Chris Hill-Scott đã quyết định từ bỏ. Ông đã bán lại toàn bộ cổ phần của mình trong SwiftKey cho một người khác để lấy một chiếc xe đạp. Đây là một quyết định nhanh chóng, xuất phát từ mong muốn giải tỏa áp lực và có được một thứ gì đó hữu hình thay vì chờ đợi sự phát triển không chắc chắn của công ty.
Chris Hill-Scott, nhà đồng sáng lập SwiftKey đã bán cổ phần đổi lấy xe đạp
Trong khi Chris rời đi, Jon Reynolds và Ben Medlock vẫn kiên trì theo đuổi mục tiêu của SwiftKey. Họ tiếp tục phát triển ứng dụng, mở rộng người dùng và thu hút đầu tư. Sự kiên trì của họ đã được đền đáp xứng đáng. Vào năm 2016, chỉ 8 năm sau khi Chris bán cổ phần để lấy xe đạp, SwiftKey đã được tập đoàn công nghệ khổng lồ Microsoft mua lại với giá khoảng 250 triệu USD. Hai founder còn lại, Jon và Ben, mỗi người đã nhận được khoảng 50 triệu USD từ thương vụ này. Chris Hill-Scott sau đó đã bày tỏ sự nuối tiếc sâu sắc về quyết định vội vàng của mình, một bài học đắt giá về việc không nhìn thấy trước tiềm năng tăng trưởng của startup.
Bài học đắt giá cho những nhà khởi nghiệp
Những câu chuyện về người sáng lập bán cổ phần sớm không chỉ là những giai thoại về cơ hội bị bỏ lỡ mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc cho bất kỳ ai dấn thân vào con đường khởi nghiệp đầy thử thách. Chúng ta có thể rút ra nhiều kinh nghiệm quý báu từ quyết định của Ronald Wayne, James Monaghan, và Chris Hill-Scott.
Tầm quan trọng của đam mê và tầm nhìn dài hạn
Điểm chung nổi bật của các trường hợp trên là sự thiếu vắng đủ lớn về đam mê và niềm tin vào sản phẩm, tầm nhìn của chính startup mà họ đã giúp khai sinh. Khởi nghiệp là một hành trình dài và gian nan, đòi hỏi sự tận tụy, kiên trì và khả năng vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất, thường là khi nguồn lực eo hẹp và kết quả chưa rõ ràng. Nếu không có đủ đam mê làm động lực, nhà sáng lập dễ dàng nản lòng trước áp lực tài chính, công việc và sự không chắc chắn, dẫn đến quyết định từ bỏ và bán cổ phần sớm. Có một tầm nhìn rõ ràng về nơi startup có thể đi tới giúp nhà sáng lập giữ vững quyết tâm ngay cả khi đối mặt với nghịch cảnh, tin rằng sự cống hiến của họ sẽ được đền đáp xứng đáng trong tương lai.
Cân nhắc kỹ lưỡng giữa nhu cầu ngắn hạn và giá trị tương lai
Một bài học quan trọng khác là sự đối lập giữa nhu cầu cá nhân trước mắt và tiềm năng tăng trưởng dài hạn của cổ phần startup. Cả James Monaghan (mua xe cũ) và Chris Hill-Scott (mua xe đạp) đều đổi lấy một giá trị vật chất nhỏ bé, hữu hình ngay lập tức, thay vì kiên nhẫn chờ đợi tài sản cổ phần của họ phát triển. Ronald Wayne cũng đưa ra quyết định dựa trên việc loại bỏ rủi ro tài chính cá nhân ở thời điểm đó. Những quyết định này cho thấy việc người sáng lập bán cổ phần sớm thường xuất phát từ nhu cầu giải quyết khó khăn hiện tại hoặc mong muốn có được một tài sản cụ thể, mà không đánh giá đúng mức tiềm năng tăng trưởng theo cấp số nhân của một startup thành công. Việc đặt câu hỏi liệu nhu cầu hiện tại có thực sự cấp thiết đến mức phải đánh đổi cả một cơ hội làm giàu trong tương lai là điều cực kỳ quan trọng đối với bất kỳ nhà sáng lập nào.
Vai trò của cộng sự và sự kiên trì vượt khó khăn
Bên cạnh yếu tố cá nhân, vai trò của cộng sự cũng rất quan trọng. Những nhà sáng lập thành công thường có những cộng sự hỗ trợ, cùng nhau vượt qua thách thức. Việc rời bỏ cộng sự giỏi ở giai đoạn đầu, như cách Ronald Wayne rời Jobs và Wozniak, hoặc Chris Hill-Scott rời Reynolds và Medlock, có thể tước đi sự hỗ trợ cần thiết và đồng thời bỏ lỡ cơ hội cùng nhau xây dựng và hưởng thành quả. Khó khăn ban đầu là điều tất yếu trong hành trình khởi nghiệp, và sự kiên trì, đồng lòng cùng cộng sự là yếu tố then chốt để biến tiềm năng thành hiện thực, từ đó gia tăng giá trị của cổ phần.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Q1: Tại sao một số nhà sáng lập lại bán cổ phần của họ quá sớm?
A1: Có nhiều lý do, bao gồm áp lực tài chính cá nhân, thiếu niềm tin vào tiềm năng dài hạn của công ty, không đủ đam mê hoặc kiên nhẫn để đối mặt với khó khăn ban đầu, lo ngại về rủi ro pháp lý hoặc tài chính, hoặc đơn giản là nhận được một lời đề nghị hấp dẫn ở thời điểm đó so với giá trị hiện tại được cảm nhận.
Q2: Giá trị của cổ phần startup tăng trưởng như thế nào?
A2: Giá trị cổ phần startup tăng trưởng dựa trên nhiều yếu tố như sự phát triển của sản phẩm/dịch vụ, tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận, số lượng người dùng hoặc khách hàng, các vòng gọi vốn mới với định giá cao hơn, và cuối cùng là khả năng bán lại công ty hoặc niêm yết công khai (IPO).
Q3: Những bài học chính từ các trường hợp người sáng lập bán cổ phần sớm là gì?
A3: Các bài học chính bao gồm tầm quan trọng của việc có đủ đam mê và tầm nhìn dài hạn, sự cần thiết phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa nhu cầu ngắn hạn và tiềm năng giá trị tương lai, vai trò của sự kiên trì, và giá trị của việc có những cộng sự tốt cùng nhau vượt qua khó khăn.
Q4: Việc bán cổ phần sớm luôn là quyết định sai lầm?
A4: Không hẳn. Trong một số trường hợp, việc bán cổ phần sớm có thể là lựa chọn hợp lý để nhà sáng lập giải quyết khó khăn tài chính cá nhân, theo đuổi cơ hội khác, hoặc giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, những câu chuyện nổi tiếng thường là về những trường hợp bán đi khi giá trị còn rất nhỏ so với tiềm năng khổng lồ mà họ đã bỏ lỡ.
Q5: Làm thế nào để nhà sáng lập tránh hối tiếc khi bán cổ phần?
A5: Nhà sáng lập có thể giảm thiểu khả năng hối tiếc bằng cách có niềm tin vững chắc vào startup của mình, xây dựng một đội ngũ cộng sự mạnh mẽ, tìm kiếm lời khuyên từ những người có kinh nghiệm, và cẩn thận cân nhắc mọi quyết định liên quan đến cổ phần, hiểu rõ giá trị tiềm năng dài hạn so với lợi ích trước mắt.
Những câu chuyện về người sáng lập bán cổ phần sớm là lời nhắc nhở mạnh mẽ về sự biến động và tiềm năng to lớn của thế giới khởi nghiệp. Quyết định giữ hay bán cổ phần ở giai đoạn đầu đòi hỏi sự cân bằng giữa nhu cầu hiện tại và niềm tin vào tương lai. Tại Gold Season, chúng tôi tin rằng việc hiểu rõ hành trình phát triển của các doanh nghiệp lớn mang lại những bài học giá trị cho mọi người, dù là trong kinh doanh hay cuộc sống.
Bạn đang đọc bài viết Những nhà sáng lập bán cổ phần sớm và cơ hội vàng tại chuyên mục Tin tức trên website goldseasonnguyentuan.com.