Sự bùng nổ của hình thức thanh toán không tiền mặt đã và đang định hình lại thói quen tiêu dùng tại Việt Nam. Trung tâm của cuộc cách mạng này chính là thị trường ví điện tử Việt Nam, nơi chứng kiến những bước phát triển ngoạn mục về số lượng người dùng và quy mô giao dịch chỉ trong vài năm ngắn ngủi. Bài viết này cùng Gold Season khám phá sự tăng trưởng vượt bậc và cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các “tay chơi” trên thị trường đầy tiềm năng này.
Trong giai đoạn từ cuối năm 2018 đến cuối năm 2022, thị trường ví điện tử tại Việt Nam đã chứng kiến tốc độ tăng trưởng người dùng phi thường. Theo báo cáo từ Vietdata, số lượng người sử dụng ví điện tử đã tăng từ 12.3 triệu lên 41.3 triệu, đạt mức tăng trưởng ấn tượng lên tới 330%. Con số này cho thấy sự tiếp nhận nhanh chóng của người dân Việt Nam đối với các giải pháp thanh toán số.
Sự phát triển này được dự báo sẽ còn tiếp tục bùng nổ mạnh mẽ trong tương lai. Vietdata ước tính rằng vào tháng 7/2024, thị trường ví điện tử Việt Nam sẽ có khoảng 50 triệu người dùng hoạt động thường xuyên. Đến tháng 5/2026, con số này được kỳ vọng sẽ chạm mốc 100 triệu và tiếp tục tăng lên 150 triệu người dùng vào tháng 7/2030. Đây là những cột mốc quan trọng phản ánh tiềm năng to lớn của lĩnh vực fintech Việt Nam.
Tốc độ tăng trưởng ấn tượng của ví điện tử tại Việt Nam
Quy mô giao dịch qua các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt cũng tăng trưởng ở mức đáng kinh ngạc. Chỉ trong 11 tháng đầu năm 2022, lượng giao dịch đã tăng 85.6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ tiền mặt sang các hình thức điện tử. Tốc độ này là động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của các nền tảng thanh toán di động.
Dự báo về quy mô thị trường thanh toán di động cũng hết sức lạc quan. Với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) được ước tính lên tới 30.2% trong giai đoạn từ năm 2020 đến 2027, thị trường này tại Việt Nam có thể đạt giá trị 2.7 nghìn tỷ USD vào năm 2027. Tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ cùng với khoảng trống thị trường hiện tại tạo ra cơ hội hấp dẫn cho cả các doanh nghiệp đã có mặt và những tân binh mới gia nhập.
Xu hướng sử dụng và tiềm năng thị trường thanh toán di động
Báo cáo Chỉ số Thanh toán mới của Mastercard năm 2022 đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về hành vi người tiêu dùng Việt Nam. Báo cáo này chỉ ra rằng có tới 94% người tiêu dùng đã sử dụng ít nhất một phương thức thanh toán kỹ thuật số. Đáng chú ý, 60% trong số họ đã sử dụng ví điện tử thông qua thao tác trên điện thoại thông minh.
Alt: Người tiêu dùng thực hiện thanh toán bằng ví điện tử trên điện thoại di động
Điều này không chỉ thể hiện mức độ phổ biến hiện tại mà còn phản ánh xu hướng sử dụng trong tương lai. Có tới 77% người tiêu dùng được hỏi cho biết họ dự định sẽ sử dụng ví điện tử trên điện thoại thông minh thường xuyên hơn trong năm tới. Con số này nhấn mạnh tiềm năng tăng trưởng bền vững của các dịch vụ thanh toán di động và tạo động lực để các ví điện tử không ngừng cải thiện dịch vụ và mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán.
Các “ông lớn” và “tân binh” trên thị trường ví điện tử
Thị trường ví điện tử Việt Nam đang ngày càng sôi động với sự tham gia của nhiều người chơi. Bên cạnh những cái tên quen thuộc và đã khẳng định vị thế như MoMo, VNPAY, Moca, ShopeePay, ZaloPay, Payoo, thị trường chào đón hàng loạt tân binh ví điện tử đầy tiềm năng.
Các cái tên mới nổi có thể kể đến như VinID, SenPay, 9Pay, MobiFone Pay, eM, SmartPay, G-Pay và nhiều đơn vị khác. Sự xuất hiện của các ví điện tử mới không chỉ làm tăng tính cạnh tranh mà còn mang đến sự đa dạng về dịch vụ và lựa chọn cho người tiêu dùng, góp phần thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái thanh toán số.
Cuộc đua thị phần của các ví điện tử hàng đầu
Dữ liệu cập nhật đến cuối năm 2021 từ Vietdata cho thấy bức tranh khá rõ nét về thị phần ví điện tử tại Việt Nam. Thời điểm đó, “kỳ lân” MoMo là người dẫn đầu, thu hút tới 56% dân số Việt Nam sử dụng dịch vụ của mình. Đây là một tỷ lệ áp đảo, thể hiện sự thống trị của MoMo trên thị trường ví điện tử.
Theo sau MoMo là ShopeePay với 17% thị phần, hưởng lợi từ hệ sinh thái thương mại điện tử khổng lồ của Shopee. ZaloPay đứng thứ ba với 14%, tận dụng lợi thế từ nền tảng mạng xã hội Zalo có hàng trăm triệu người dùng. Các vị trí tiếp theo thuộc về ViettelPay với 8%, trong khi Moca và VNPT Pay có thị phần khiêm tốn hơn, lần lượt là 2% và 1%. Bức tranh này cho thấy sự phân hóa rõ rệt về mức độ phổ biến giữa các ví điện tử khác nhau.
Tình hình kinh doanh của các ví điện tử tiêu biểu
Mặc dù thị phần là một yếu tố quan trọng, tình hình kinh doanh thực tế của các ví điện tử lại cho thấy những chiến lược và kết quả khác biệt. Một số ví điện tử chấp nhận thua lỗ lớn để mở rộng thị trường và người dùng, trong khi một số khác lại tập trung vào việc tạo ra lợi nhuận bền vững.
VNPAY: Từ cổng thanh toán đến lợi nhuận bền vững
VNPAY nổi lên như một trường hợp đáng chú ý khi có thị phần người dùng trực tiếp không quá lớn nhưng lại đạt được lợi nhuận ấn tượng. Vào cuối tháng 7/2021, VNPAY đã thông báo nhận được khoản đầu tư lớn lên tới 250 triệu USD từ các quỹ quốc tế danh tiếng như General Atlantic, Dragoneer Investment Group, và cả Paypal Ventures. Khoản đầu tư này không chỉ củng cố vị thế tài chính mà còn làm tăng thêm sự cạnh tranh khốc liệt giữa ví điện tử và các dịch vụ thanh toán số từ ngân hàng hay công ty viễn thông.
Alt: Khách hàng sử dụng ứng dụng VNPAY-QR để thanh toán tại cửa hàng
Thế mạnh cốt lõi của VNPAY nằm ở vai trò là nền tảng cổng thanh toán điện tử hàng đầu, sở hữu mạng lưới đối tác liên kết thanh toán rộng khắp. Việc hợp tác với nhà bán lẻ hàng đầu Việt Nam như Saigon Co.op vào tháng 12/2022 là một minh chứng cho chiến lược mở rộng tệp khách hàng thông qua hệ sinh thái đối tác. Dữ liệu tài chính của Vietdata cho thấy, doanh thu của VNPAY đã tăng trưởng dương liên tục trong những năm gần đây. Cụ thể, doanh thu đạt hơn 22 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2021, gấp 4 lần so với năm 2017. Sau giai đoạn chững lại vào năm 2019, lợi nhuận sau thuế của VNPAY đã phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ, đạt gần 320 tỷ đồng vào năm 2021, tăng 87% so với năm 2020. Điều này cho thấy VNPAY đã tìm được con đường kinh doanh hiệu quả dựa trên mô hình cổng thanh toán.
MoMo và ZaloPay: Đánh đổi lợi nhuận lấy thị phần
Ngược lại với VNPAY, hai ví điện tử dẫn đầu về thị phần người dùng là MoMo và ZaloPay lại chấp nhận chịu lỗ đáng kể trong cuộc đua giành lấy vị trí số một và mở rộng hệ sinh thái ví điện tử. MoMo, sau khi hoàn thành vòng gọi vốn Series E khoảng 200 triệu USD vào cuối năm 2021 và chính thức trở thành “kỳ lân” công nghệ của Việt Nam, đã có những bước đi chiến lược táo bạo.
MoMo không chỉ dừng lại ở việc phát triển ví điện tử mà còn thành lập Quỹ đầu tư Đổi mới Sáng tạo MoMo và tích cực rót vốn vào các startup tiềm năng. Thương vụ mua lại Pique và đầu tư vào Nhanh.vn (phần mềm quản lý bán hàng đa kênh) là những ví dụ cho thấy MoMo đang xây dựng một hệ sinh thái rộng lớn hơn xung quanh nền tảng thanh toán di động. Về tài chính, doanh thu của MoMo đã tăng đều đặn, đạt hơn 7.3 nghìn tỷ đồng vào năm 2021 (tăng 20% so với năm 2020). Tuy nhiên, để đạt được tốc độ tăng trưởng người dùng và xây dựng hệ sinh thái, MoMo đã phải chi tiêu rất lớn, dẫn đến khoản lỗ lên tới hơn 880 tỷ đồng vào cuối năm 2021. Đây là chiến lược “đốt tiền” thường thấy ở các startup công nghệ trong giai đoạn tăng trưởng nóng để giành thị phần.
Alt: Giao diện ứng dụng ví điện tử MoMo với các tính năng thanh toán
Tương tự, ZaloPay do Zion phát triển, sở hữu lợi thế cạnh tranh khổng lồ từ sự liên kết chặt chẽ với ứng dụng Zalo, nền tảng trò chuyện hàng đầu Việt Nam với hơn 100 triệu người dùng. ZaloPay đã xây dựng mạng lưới đối tác hùng hậu bao gồm các thương hiệu lớn trong nhiều lĩnh vực từ thương mại điện tử (Lazada, Tiki, Sendo), giao hàng (Beamin, Be) đến mua sắm tiện lợi (Circle K, Big C) và nhiều dịch vụ khác.
Alt: Màn hình ứng dụng ZaloPay hiển thị tùy chọn thanh toán hóa đơn
ZaloPay cũng không ngần ngại chi mạnh cho các chiến dịch thu hút người dùng và mở rộng thị trường. Dữ liệu từ Vietdata cho thấy, doanh thu của ZaloPay trong năm 2021 chỉ đạt gần 270 tỷ đồng, một con số khiêm tốn so với MoMo hay VNPAY. Tuy nhiên, khoản lỗ ròng mà ZaloPay ghi nhận lại rất lớn, lên tới 1.2 nghìn tỷ đồng trong năm 2021. Công ty mẹ VNG đã phải trích lập dự phòng lũy kế cho ZaloPay lên đến 2.3 nghìn tỷ đồng tính đến tháng 9/2022. Điều này cho thấy ZaloPay cũng đang theo đuổi chiến lược chấp nhận lỗ để cạnh tranh và tăng trưởng người dùng.
Các ví điện tử khác và vị thế riêng
Bên cạnh những cái tên nổi bật, các ví điện tử khác cũng đang tìm kiếm chỗ đứng riêng trên thị trường ví điện tử Việt Nam. Payoo, thuộc sở hữu của Viet Union, là một ví dụ điển hình. Payoo tập trung mạnh vào mạng lưới thanh toán hóa đơn và dịch vụ tiện ích. Đến nay, Payoo đã liên kết với gần 25,000 điểm chấp nhận thanh toán trên toàn quốc và cho phép thanh toán gần 1,000 loại hóa đơn khác nhau. Với tệp khách hàng lớn sử dụng thường xuyên cho các dịch vụ thiết yếu, tổng giá trị giao dịch qua Payoo đạt mức đáng kể, gần 100 nghìn tỷ VND mỗi năm.
Tuy nhiên, về mặt doanh thu, Payoo lại có dấu hiệu sụt giảm sau khi đạt đỉnh vào năm 2019 với hơn 3.2 nghìn tỷ đồng. Đến năm 2021, doanh thu của Payoo chỉ đạt 2.5 nghìn tỷ đồng, giảm 15% so với năm 2020. Mặc dù vậy, điều tích cực là lợi nhuận sau thuế của Payoo vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng dương, cho thấy mô hình kinh doanh tập trung vào dịch vụ tiện ích có khả năng sinh lời.
Moca, một ví điện tử khác, cũng ghi nhận doanh thu khoảng 235 tỷ đồng vào năm 2021, giảm 13% so với năm 2020. Giống như MoMo và ZaloPay, Moca cũng liên tục “đốt tiền” để giành thị phần và duy trì hoạt động. Kết quả là Moca cũng ghi nhận lợi nhuận sau thuế âm trong những năm gần đây. Vào cuối năm 2021, Moca báo lỗ gần 165 tỷ đồng. Tình hình này phản ánh sự khó khăn trong việc cạnh tranh với các đối thủ lớn hơn và tìm kiếm một mô hình kinh doanh hiệu quả trên thị trường ví điện tử đầy thách thức.
FAQs về thị trường ví điện tử tại Việt Nam
- Tốc độ tăng trưởng người dùng ví điện tử tại Việt Nam hiện nay như thế nào?
Số lượng người dùng đã tăng ấn tượng từ 12.3 triệu lên 41.3 triệu chỉ trong 4 năm (2018-2022), tăng 330%. - Dự báo số lượng người dùng ví điện tử tại Việt Nam trong tương lai ra sao?
Vietdata dự báo sẽ đạt 50 triệu người dùng vào tháng 7/2024, 100 triệu vào tháng 5/2026 và 150 triệu vào tháng 7/2030. - Ví điện tử nào đang chiếm thị phần lớn nhất tại Việt Nam (tính đến cuối 2021)?
MoMo là ví điện tử dẫn đầu thị phần với 56% người dùng Việt Nam sử dụng. - Vì sao một số ví điện tử lớn như MoMo và ZaloPay lại báo lỗ nặng dù doanh thu cao?
Các ví điện tử này đang áp dụng chiến lược “đốt tiền” bằng cách chi mạnh cho marketing, khuyến mãi, và xây dựng hệ sinh thái để thu hút và giữ chân người dùng, mở rộng thị phần nhanh chóng, chấp nhận thua lỗ trong giai đoạn đầu. - Thế mạnh cạnh tranh của VNPAY là gì?
Thế mạnh của VNPAY nằm ở vai trò là nền tảng cổng thanh toán điện tử với mạng lưới đối tác liên kết rộng lớn và khả năng xử lý thanh toán cho nhiều loại hình dịch vụ khác nhau. - Chiến lược “đốt tiền” của MoMo và ZaloPay nhằm mục đích gì?
Mục đích chính là nhanh chóng gia tăng số lượng người dùng, chiếm lĩnh thị phần, xây dựng thói quen thanh toán số cho người tiêu dùng, từ đó tạo nền tảng cho các mô hình kinh doanh và tạo lợi nhuận trong tương lai. - Các ví điện tử khác như Payoo hay Moca có vị thế ra sao trên thị trường?
Payoo tập trung vào thanh toán hóa đơn và dịch vụ tiện ích với mạng lưới điểm chấp nhận rộng khắp, duy trì lợi nhuận dương dù doanh thu sụt giảm. Moca có doanh thu khiêm tốn và đang phải đối mặt với thua lỗ trong cuộc cạnh tranh. - Xu hướng thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam sẽ phát triển như thế nào trong những năm tới?
Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt là thanh toán qua di động, với tiềm năng đạt giá trị giao dịch rất lớn trong tương lai gần.
Thị trường ví điện tử Việt Nam là một lĩnh vực năng động, đầy cạnh tranh và không ngừng biến đổi. Từ sự bùng nổ về số lượng người dùng, tốc độ tăng trưởng giao dịch ấn tượng, đến cuộc đua khốc liệt về thị phần và những chiến lược kinh doanh khác nhau (từ tìm kiếm lợi nhuận sớm đến chấp nhận thua lỗ để mở rộng), tất cả đều phác họa một bức tranh đầy màu sắc của thanh toán số tại Việt Nam. Sự phát triển này hứa hẹn sẽ tiếp tục mang lại nhiều tiện ích cho người tiêu dùng và định hình tương lai của nền kinh tế số. Cùng Gold Season tiếp tục theo dõi những diễn biến thú vị của lĩnh vực này và các xu hướng công nghệ khác.
Bạn đang đọc bài viết Bức tranh toàn cảnh thị trường ví điện tử Việt Nam tại chuyên mục Tin tức trên website goldseasonnguyentuan.com.