Ngành công nghiệp đồ ăn nhanh (fast food) bùng nổ mạnh mẽ trên khắp thế giới, với những thương hiệu đình đám như McDonald’s và Burger King dẫn đầu thị trường trị giá hàng trăm tỷ USD. Tuy nhiên, tại thị trường Việt Nam, câu chuyện lại có những ngã rẽ khác biệt. Dù là gã khổng lồ toàn cầu, McDonald’s đã đối mặt với không ít thách thức và ghi nhận những khoản lỗ đáng kể sau nhiều năm nỗ lực chinh phục người tiêu dùng Việt.
Khởi đầu ấn tượng và thực tế kinh doanh chậm chạp
Năm 2014, sự kiện McDonald’s khai trương cửa hàng đầu tiên tại Việt Nam đã tạo nên một cơn sốt thực sự. Hàng dài người tiêu dùng sẵn sàng xếp hàng chờ đợi hàng tiếng đồng hồ chỉ để trải nghiệm hương vị bánh BigMac quen thuộc từ thương hiệu danh tiếng. Hình ảnh này cho thấy sự quan tâm và kỳ vọng lớn của một bộ phận người dân Việt Nam đối với các thương hiệu quốc tế.
Tuy nhiên, sức hút ban đầu này đã không được duy trì và lan tỏa theo kỳ vọng. Sau 4 năm chính thức góp mặt trên thị trường, thay vì mở hàng chục cửa hàng như tham vọng ban đầu, McDonald’s mới chỉ phát triển được mạng lưới 17 điểm bán trên toàn quốc tính đến thời điểm đó. Tốc độ mở rộng này được xem là khá chậm so với tiềm năng của một thị trường đông dân và trẻ như Việt Nam.
Một chiến lược đáng chú ý của McDonald’s là tập trung đầu tư vào các địa điểm kinh doanh tại những vị trí được xem là đắc địa, có giá thuê mặt bằng rất cao ở các trung tâm thành phố lớn như khu vực Hồ Hoàn Kiếm tại Hà Nội hay tuyến phố đi bộ Nguyễn Huệ sầm uất tại TP. Hồ Chí Minh. Việc lựa chọn những vị trí vàng này được kỳ vọng sẽ thu hút lượng lớn khách hàng và tạo dựng hình ảnh thương hiệu, nhưng đồng thời cũng đặt gánh nặng lớn lên chi phí hoạt động của chuỗi.
Những con số tài chính báo động của McDonald’s
Kết quả kinh doanh của McDonald’s tại Việt Nam, thông qua đơn vị quản lý là Công ty cổ phần Good Day Hospitality, đã phản ánh trực tiếp những khó khăn gặp phải. Các báo cáo tài chính cho thấy chuỗi nhà hàng fast food này liên tục ghi nhận kết quả âm trong những năm đầu hoạt động.
Cụ thể, năm 2017, dù đạt doanh thu gần 300 tỷ đồng với biên lợi nhuận gộp ở mức khá cao, hơn 53%, tương đương với nhiều chuỗi nhà hàng khác đang hoạt động hiệu quả, Good Day Hospitality vẫn báo lỗ tới 150 tỷ đồng. Con số này cho thấy lợi nhuận thu được từ hoạt động kinh doanh chính không đủ để bù đắp các khoản chi phí khác. Trước đó, vào năm 2016, McDonald’s Việt Nam cũng đã ghi nhận khoản lỗ 115 tỷ đồng trên doanh thu hơn 220 tỷ đồng.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng lỗ kéo dài là do chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp quá lớn. Trung bình trong hai năm 2016 và 2017, các chi phí này chiếm tới 86-87% tổng doanh thu, một tỷ lệ rất cao. Bên cạnh đó, giá vốn hàng bán cũng đã chiếm hơn 45% doanh thu. Điều này cho thấy cấu trúc chi phí của McDonald’s tại Việt Nam đang là một thách thức lớn, khiến việc đạt được lợi nhuận bền vững trở nên khó khăn.
Tính tới cuối năm 2017, tổng số lỗ lũy kế của chuỗi McDonald’s sau 4 năm có mặt ở thị trường Việt Nam đã lên tới gần 500 tỷ đồng, trong khi vốn điều lệ của đơn vị quản lý chỉ là 200 tỷ đồng. Con số lỗ vượt xa vốn đầu tư ban đầu là một tín hiệu đáng báo động về hiệu quả kinh doanh và khả năng sinh lời của thương hiệu này tại dải đất hình chữ S.
Thị trường Việt Nam: Cuộc chiến khốc liệt với đối thủ địa phương
Trong một bài viết phân tích gần đây, tờ CNBC đã nhận định sự thất bại trong việc cất cánh của McDonald’s (và cả Burger King) tại một thị trường được đánh giá là tiềm năng như Việt Nam là điều khá “kỳ lạ”. Trên bình diện toàn cầu và ngay cả ở nhiều thị trường châu Á khác, các chuỗi đồ ăn nhanh này đã chứng minh được sức mạnh và khả năng thích ứng vượt trội. Tuy nhiên, ở Việt Nam lại là một bức tranh hoàn toàn khác.
Lý giải cho hiện tượng này, nhiều chuyên gia và người am hiểu thị trường đã chỉ ra những yếu tố đặc thù của thị trường ẩm thực Việt Nam. Theo Hảo Trần, Đồng sáng lập website Vietcetera, các chuỗi đồ ăn nhanh nước ngoài chưa thực sự được ưa chuộng rộng rãi tại Việt Nam bởi người tiêu dùng có quá nhiều lựa chọn hấp dẫn và tiện lợi khác khi muốn ăn ngoài. Các món ăn truyền thống từ những gánh hàng rong hay quán ăn nhỏ lẻ trên đường phố luôn sẵn có và đáp ứng được nhu cầu hàng ngày. Điều này cho thấy các ông lớn fast food dường như đã đánh giá thấp mức độ cạnh tranh từ chính các đối thủ địa phương.
Sức mạnh của ẩm thực đường phố Việt Nam
Một trong những lợi thế cạnh tranh lớn nhất của các đối thủ địa phương là giá cả. Đầu bếp và tác giả sách Andrea Nguyễn nhận định rằng một chiếc bánh mì truyền thống của Việt Nam có giá rất rẻ so với một chiếc bánh kẹp của McDonald’s hay Burger King. Sự chênh lệch về giá này là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu của đại đa số người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là với các bữa ăn hàng ngày.
Không chỉ về giá, ẩm thực đường phố và các món ăn truyền thống như phở, bún, hay các loại xôi, chè… còn có sự đa dạng hương vị và mang đậm bản sắc văn hóa ẩm thực địa phương. Người Việt đã quen thuộc và gắn bó với những hương vị này qua nhiều thế hệ, khiến cho các món ăn từ các chuỗi fast food nước ngoài đôi khi chỉ được xem là lựa chọn thay thế hoặc trải nghiệm mới lạ, chứ chưa trở thành thói quen tiêu dùng hàng ngày của đa số.
Thói quen chi tiêu và lựa chọn của người Việt
Theo số liệu của EC, người Việt Nam dành một tỷ lệ đáng kể thu nhập của mình cho chi tiêu vào thực phẩm. Đáng chú ý, tới 78% số tiền chi cho thực phẩm được tiêu thụ tại các hàng hóa rong ven đường hoặc tại các chợ truyền thống. Con số này cho thấy thói quen tiêu dùng của người Việt vẫn nghiêng mạnh về các kênh truyền thống, nơi cung cấp các món ăn đa dạng, giá cả phải chăng và tiện lợi cho cuộc sống hàng ngày.
Ngược lại, chỉ khoảng 1% tổng chi tiêu cho thực phẩm của người Việt được dành cho các cửa hàng fast food. Tỷ lệ rất nhỏ này là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy các chuỗi đồ ăn nhanh quốc tế vẫn còn một chặng đường rất dài để có thể thay đổi thói quen tiêu dùng và chiếm lĩnh thị phần đáng kể từ tay các đối thủ địa phương giàu kinh nghiệm và am hiểu thị trường.
Bức tranh phức tạp của thị trường dịch vụ ẩm thực Việt Nam
Quy mô và cấu trúc của thị trường dịch vụ đồ ăn tại Việt Nam cũng là một yếu tố khiến các chuỗi fast food quốc tế gặp khó. Với hơn 540.000 cửa hàng ăn uống các loại, thị trường này cực kỳ phân mảnh và cạnh tranh khốc liệt.
Trong số đó, có tới hơn 430.000 cửa hàng là các hàng bán rong và những tiệm ăn nhỏ lẻ do người dân địa phương làm chủ trên khắp các tuyến phố. Đây chính là lực lượng đối thủ cạnh tranh đông đảo và linh hoạt nhất. Khoảng 80.000 cửa hàng phục vụ cả khách ăn tại chỗ, mang về hay đặt hàng trực tuyến, bao gồm cả đồ ăn và đồ uống. Ngoài ra còn có 22.000 quán bar và cà phê.
So với tổng số lượng khổng lồ này, chỉ có khoảng 7.000 cửa hàng thuộc về các chuỗi fast food (bao gồm cả các chuỗi trong nước và quốc tế). Con số này minh họa rõ nét sự chênh lệch về quy mô và mật độ hiện diện giữa mô hình chuỗi hiện đại và mạng lưới ẩm thực đường phố truyền thống. Để thực sự tạo được dấu ấn và hiệu quả kinh doanh, các chuỗi fast food cần có chiến lược đột phá hơn nữa để vượt qua rào cản về chi phí, thói quen tiêu dùng và sự cạnh tranh gay gắt từ đối thủ địa phương.
Như vậy, câu chuyện McDonald’s lỗ tại Việt Nam cho thấy những thách thức riêng biệt của một thị trường năng động và giàu bản sắc ẩm thực như Việt Nam. Việc hiểu rõ và thích ứng với thói quen tiêu dùng cũng như cạnh tranh hiệu quả với mạng lưới ẩm thực đường phố khổng lồ là yếu tố then chốt. Tại Gold Season, chúng tôi luôn cập nhật những thông tin kinh doanh nổi bật để mang đến góc nhìn đa chiều cho độc giả.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Tại sao McDonald’s kinh doanh không thành công như kỳ vọng tại Việt Nam?
McDonald’s gặp khó khăn chủ yếu do cạnh tranh gay gắt với mạng lưới ẩm thực đường phố giá rẻ và đa dạng của Việt Nam, thói quen tiêu dùng của người Việt ưu tiên chợ truyền thống/hàng rong, cùng với chi phí hoạt động cao tại các vị trí đắc địa và tốc độ mở rộng mạng lưới còn chậm so với mục tiêu ban đầu.
McDonald’s đã lỗ bao nhiêu tiền tại thị trường Việt Nam tính đến cuối năm 2017?
Tính đến cuối năm 2017, đơn vị quản lý McDonald’s tại Việt Nam đã ghi nhận khoản lỗ lũy kế gần 500 tỷ đồng sau 4 năm hoạt động.
Đâu là những đối thủ cạnh tranh chính của các chuỗi fast food như McDonald’s tại Việt Nam?
Đối thủ cạnh tranh lớn nhất của các chuỗi fast food tại Việt Nam không phải là các chuỗi quốc tế khác, mà là mạng lưới hàng quán, gánh hàng rong và tiệm ăn nhỏ lẻ truyền thống của người dân địa phương, cung cấp các món ăn phổ biến như phở và bánh mì.
Tỷ lệ chi tiêu cho fast food của người Việt là bao nhiêu so với các kênh truyền thống?
Theo số liệu, chỉ khoảng 1% tổng chi tiêu cho thực phẩm của người Việt được dành cho các cửa hàng fast food, trong khi một tỷ lệ rất lớn (78%) chi cho hàng rong và chợ truyền thống.
McDonald’s có bao nhiêu cửa hàng tại Việt Nam sau 4 năm hoạt động tính đến năm 2017?
Sau 4 năm hoạt động tính đến năm 2017, McDonald’s mới chỉ mở được 17 cửa hàng tại Việt Nam, thấp hơn nhiều so với kế hoạch mở hàng chục cửa hàng.
Bạn đang đọc bài viết McDonald’s kinh doanh lỗ nặng tại Việt Nam tại chuyên mục Tin tức trên website goldseasonnguyentuan.com.